پاكستان4
دو دانشكده علوم انساني و علوم تجربي اين دانشكده داراي رشتههائي به شرح ذيل ميباشند:
علوم تجربي شامل: علوم كامپيوتر و فيزيك، زمينشناسي، جانورشناسي، دارو سازي، رياضيات، آمار، گياهشناسي.
علوم انساني: اقتصاد، زبان اردو، علوم تربيتي، زبان انگليسي، مديريت اداري و بازرگاني، علوم سياسي، روابط بين الملل، هنرهاي زيبا، كتابداري، مطالعات اسلامي، تاريخ، ارتباطات، فلسفه، كار اجتماعي و زبانهاي براهويي، بلوچي، پشتو. رئيس دپارتمان مطالعات اسلامي آن، دكتر مولوي عبدل رحمان ميباشد.
مراكز وابسته به اين دانشگاه عبارتند از: كالج حقوق، مركز مطالعه زبانهاي پاكستان، مركز عالي معدنشناسي، مركز مطالعات منطقهاي، مؤسسه تحقيقات بيوشيمي و مطالعات عالي.
5- دانشگاه مهندسي و تكنولوژي لاهور
اين دانشگاه در سال 1961 در لاهور آغاز به كار نمود. زبان آموزشي اين دانشگاه انگليسي است. در سال 1997 تعداد استادان 291 نفر و دانشجويان 7000 نفر بوده است. اين دانشگاه داراي يك كالج وابسته به خود در شهر تاكسيلات است كه در سال 1990، 703 دانشجو در آن مشعول درس خواندن بودهاند. دانشكدههاي اين دانشگاه به شرح ذيل ميباشند.
1-دانشكده طراحي و معماري 2-مهندسي ساختمان 3-مهندسي برق 4-مهندسي مكانيك 5-مهندسي متالوژي، معدن و شيمي 6-مطالعات اسلامي، علوم انساني و علوم طبيعي، كه استاد دپرتمان مطالعات اسلامي آن دكتر حفيظ ( H.A.HAFEEZ ) است.
6- دانشگاه گمل (ديره اسماعيل خان)
دانشگاه گمل در سال 1974 در خلال برنامه ملي كردن مؤسسات آموزشي در دوران بوتو بوجود آمد. زبان انگليسي و اردو، زبان آموزشي اين دانشگاه است. در سال 1997 تعداد اساتيد اين دانشگاه، 356 نفر و تعداد دانشجويان 3746 نفر بوده است. دانشگاه 8 كالج وابسته دارد وانستيتو تحقيقات و آموزش كه از سال 1974 فعاليت دارد نيز به اين دانشگاه وابسته است. علاوه بر اينها، دانشگاه داراي سه دانشكده علوم انساني، علوم انساني، علوم اجتماعي و كشاورزي ميباشد. كالجهاي اصلي شامل كالج حقوق و بارزگاني است. مؤسسهآموزش و پژوهش، و مركز زبان از مراكز وابسته آن ميباشد و در كل 13 كالج به اين دانشگاه وابسته هستند.
7- دانشگاه اسلاميه بهاولپور
اين دانشگاه تنها دانشگاه خودمختاري است كه در سال 1976 با حمايت بوتو شروع بكار كرد. رئيس فعلي اين دانشگاه راجا ساروپ خان است. تعداد دانشجويان در سال 1990 1335 نفر و تعداد استادان 124 نفر بوده است. دانشگاه 12 كالج را زير نظر دارد. دانشكدههاي آن شامل: دانشكده آموزش اسلامي، دانشكده علوم، دانشكده علوم انساني ميباشد.
زبان آموزش اردو و انگليسي است، تعداد اساتيد در سال 1997 به 155 نفر رسيد و تعداد دانشجويان به 2250 نفر رسيده است.
نشريه دانشگاه (Journal of Pure and Applied Science) است. كه هر سال دوبار به زبان انگليسي منتشر ميشود.
رئيس دانشكده آموزش اسلامي دكتر محمود سليم احمد و رئيس دپارتمان مطالعات اسلامي دكتر محمود يوسف است. كتابخانه اين دانشگاه داراي 92000 جلد كتاب ميباشد.
در سال 1997، 21 كالج منجمله يك كالج پزشكي به اين دانشگاه وابسته هستند.
8- دانشكده مهندسي و تكنولوژي NED
سابقه اين دانشگاه كه قديميترين مؤسسه مهندسي در پاكستان است به 1922 برميگردد. كالج دولتي Ned ابتدا با كمك مالي «نادر شاه ايدولجي شاو» بنيان گرفت. اين كالج در سال 1977 به سطح دانشگاه ارتقاء يافت. زبان آموزش آن انگليسي است و تحت نظر حكومت ايالتي سند اداره ميشود. تعداد دانشجويان در سال 1997، 3150 نفر و اساتيد آن 141 نفر ثبت شده است. كالجهاي وابسته به دانشگاه عبارتند از: كالج مهندسي و تكنولوژي داوود، كالج نيروي هوائي (مهندسي هواپيما)، كالج مهندسي نيروي دريائي و كالج دولتي تكنولوژي.
9- دانشگاه مهندسي و تكنولوژي مهران
كالج مهندسي و تكنولوژي وابسته به دانشگاه سند در سال 1963 آغاز به كار نمود و در سال 1977 به دانشگاه مهندسي و تكنولوژي مهران تبديل شد. زبان آموزشي آن انگليسي است. دانشجويان آن در سال 1997 تعداد دانشجويان 2216 نفر و تعداد استادان آن 115 نفر بودهاند. اين دانشگاه علاوه بر دانشكدههاي مهندسي و تكنولوژي و معماري، دانشگاه مهران 3 كالج را نيز تحت پوشش خود قرار داده است. اين دانشگاه يك كالج مهندسي و تكنولوژي در شهر نواب شاه را هم اداره و سرپرستي مينمايد.
10- دانشگاه كشاورزي تند و جام
مؤسسه كشاورزي در سال 1939 در سر كند سند بنياد گرفت و در سال 1954 به تندوجام منتقل گرديد و متعاقب آن به كالج كشاورزي سند تغيير نام داد. در سال 1976 ارتقاء سطح يافت و تحت پوشش دانشگاه سند قرار گرفت و در سال 1977 اين دانشگاه در منطقه تندوجام نزديكي شهر حيدر آباد فعاليت مستقل خود را آغاز نمود زبان آموزشي آن انگليسي است. تعداد دانشجويان در سال 1990 دانشجويان 1811 نفر و تعداد استادان 189 نفر بوده و در سال 1997 بالغ بر 4131 نفر و تعداد استادان 247 نفر بوده است. دانشكدههاي اين دانشگاه عبارت از: علوم دامپروري و دامپزشكي، مهندسي كشاورزي، توليد محصول، حفاظت از محصول و علوم اجتماعي كشاورزي ميباشد.
بنده رضا فاضلی استادیار جامعه شناسی در حوزه علم و آموزش عالی که تا کنون کارها ی زیر را در این حوزه به چاپ رسانیده ام: