پاكستان5
كالجهاي وابسته به اين دانشگاه شامل: كالج دولتي اسلام بدين، كالجهاي دولتي پسرانه و دخترانه دادو، كالج دهرو نيرو، كالج دولتي قوتكي، كالچ دولتي اسلامي سردري هاله ميباشد.
12- دانشگاه مهندسي و تكنولوژي استان سرحد شمالي
دانشگاه قبلاً به عنوان دانشكده مهندسي پيشاور در سال 1952 تأسيس شده و وابسته به دانشگاه پيشاور بود تا آنكه در سال 1980 دانشكده به دانشگاه تبديل شد. در سال 1990 اين دانشگاه داراي 1400 دانشجو و 112 استاد بوده است و داراي رشتههاي زير ميباشد: مهندسي كشاورزي، علوم پايه، مهندسي عمران، مهندسي برق، مهندسي مكانيك، مهندسي معدن و مطالعات اسلامي.
محصلين خارجي و كشورهاي اسلامي مخصوصاً ايراني در اين دانشگاه مشغول به تحصيل هستند.
13- دانشگاه پيشاور
اين دانشگاه در زمان حكومت لياقت علي خان و در سال 1950 بنياد گذارده شده است. زبان آموزش در اين دانشگاه انگليسي، اردو، عربي، فارسي و پشتو ميباشد. تعداد دانشجويان در سال 1990، 10258 نفر و تعداد اساتيد 400 نفر است. تعداد دانشجويان در سال 1997 به 28000 نفر و تعداد اساتيد آن به 460 نفر رسيد.
دانشكدههاي اين دانشگاه شامل: علوم انساني، علوم، مطالعات اسلامي و عربي، مطالعات زبانهاي شرقي، علوم تربيتي، دانشكده حقوق، هنرها و مؤسسه مطالعات توسعه، وابسته به اين دانشگاه است.
كالجهاي وابسته به دانشگاه پيشاور شامل: كالج جناح (زنان)، كالج اقتصاد و خانهداري (تأسيس 1954)، كالج بازرگاني و مديريت بازرگاني قائد اعظم، انستيتو علوم تربيتي، كالج حقوق، كالج اسلاميه كه در سال 1913 تأسيس شده و رئيس كنوني آن ارباب سكندر حيات، است و مركز اسلامي شيخ زايد كه مدير آنجا سعيد الله قاضي است.
موسسات وابسته: به دانشگاه عبارتند: مركز مطالعات منطقهاي، آكادمي پشتو، مركز مطالعه پاكستان.
در كل 88 كالج به اين دانشگاه وابسته هستند.
14- دانشگاه شاه عبداللطيف
اين دانشگاه در سال 1976 در شهر خيرپور حوالي كراچي تأسيس گرديد ولي در سال 1987 آغاز به فعاليت كرد. زبان آموزشي سندي، انگليسي و اردو ميباشد تعداد دانشجويان در سال 1990، 1607 نفر و تعداد استادان 81 نفر بودند. و در سال 1997 تعداد اساتيد به 125 نفر و تعداد دانشجويان به 2082 نفر رسيده است.
دانشكدهها شامل دانشكدههاي علوم، ادبيات و حقوق است.
15- دانشگاه بين المللي اسلامي اسلام آباد
دانشگاه مزبور از توسعه دانشكده شريعت و مطالعات اسلامي در سال 1980 بوجود آمد و در آن دانشكدههاي دعوت، اصول دين، اقتصاد اسلامي و انستيتو تحقيقات اسلامي پديد آمد و از سال 1985 جذب دانشجو از ساير كشورها را آغاز نموده است. اين دانشگاه داراي چهار دانشكده ادبيات عرب، اقتصاد، اصول دين، شريعت و حقوق ميباشد.
مؤسسات وابسته به دانشگاه عبارتند از: انستيتو زبان، انستستو بين المللي اقتصاد اسلامي، انستيتو تحقيقات اسلامي، آكادمي شريعت، آكادمي دعوت و تبليغ و آكادمي دعوت و تربيت امامان ميباشد.
رياست عاليه اين دانشگاه با رئيس جمهور پاكستان است و نائب رئيس آن عمر عبدالله نصيف دبير كل سازمان رابطه العالم اسلامي است. اين دانشگاه با كمك مالي عربستان و از طريق سازمان الرابطه اداره ميشود. در سال 1997 تعداد دانشجويان 1093 نفر و تعداد اساتيد 184 نفر گزارش شده است.
16- دانشگاه آزاد علامه اقبال
اين دانشگاه در سال 1974 تأسيس گرديد. و در سال 76-1975 كار خود را با صد دانشجو شروع كرد. دانشگاه از طريق مكاتبه و با روش سمعي بصري در آموزش همگاني فعاليت مينمايد. اين دانشگاه در آموزش عملي و كاربردي در نظام آموزشي پاكستان و همچنين تربيت معلمان و آموزش بزرگسالان نقش قابل توجهي را به عهده دارد. زبان آموزشي آن انگليسي و اردو است. رياست عاليه دانشگاه با رئيس جمهور پاكستان ميباشد و رئيس اجرايي اين دانشگاه پروفسور جاويد اقبال سعيد است. در سال 1989 تعداد دانشجويان آن 67539 نفر و تعداد اساتيد آن 88 نفر بوده است. در سال 1997 تعداد اساتيد به 104 نفر و تعداد دانشجويان به 196327 نفر رسيده است.
واحدهاي آموزشي دانشگاه عبارتند از: علوم كشاورزي، علوم پايه، ادبيات عرب، ادبيات اردو، ادبيات انگليسي، مديريت بازرگاني، بازرگاني، اقتصاد، آموزش حرفهاي و فني، مطالعات پاكستانشناسي، آموزش زنان، جغرافيا جامعهشناسي تاريخ مردمشناسي، اقبالشناسي، مديريت و برنامه ريزي آموزشي، تربيت معلم، آموزش بزرگسالان و سوادآموزي، خدمات اطلاع رساني و كتابداري، مطالعات جمعيتشناسي، ارتباطات و مطالعات رسانههاي گروهي، مطالعات اسلامي، آموزش مستمر، آموزش غير رسمي از راه دور و مشاركتي، آموزش ويژه.
رئيس دپارتمان مطالعات اسلامي اين دانشگاه پروفسور محمود توفيل هاشمي است.
17- دانشگاه پنجاب
اين دانشگاه كه قديميترين و مهمترين مؤسسه آموزشي پاكستان است در سال 1873 توسط انگليسيها تأسيس گرديد و بيشتر تحصيلكردههائي كه در جريان استقلال فعاليت داشتند يا اينجا درس خواندهاند يا از استادان آن به شمار ميرفتهاند. زبان آموزشي آن انگليسي و اردو است. در سال 1990 تعداد دانشجويان آن 8376 نفر و تعداد اساتيد آن 356 نفر بوده است. و در سال 1997 تعداد دانشجويان 10047 نفر و تعداد اساتيد آن 381 نفر شده است.
دانشكدههاي اين دانشگاه شامل: دانشكده علوم انساني، علوم، مهندسي و تكنولوژي، مطالعات اسلامي و شرقي، حقوق، دارو سازي، بازرگاني، علوم تجربي ميباشد. رئيس دانشكده آموزش اسلامي و شرقي دكتر ظهور احمد اظهر است، اين دانشگاه داراي دپارتمان پژوهشي دايرةالمعارف اسلامي اردو است كه مسئول آن دكتر م. عارف است.
كالجها و انستيتوهاي وابسته به دانشگاه
1-انيستيتو شيمي (1923) 2-انيستيتو مهندسي شيمي و تكنولوژي (1917)
3-انستيتو آمار (1950) 4-كالج حقوق (1868)
5-كالج بازرگاني (1927) 6-انستيتو مطالعات و علوم تربيتي (1959)
7-مركز فيزيك حالت جامد (1973) 8-مركز فيزيك و انرژي جالا (1983)
9-مركز ميكروبيولوژي (1983) 10-مركز مطالعات آسياي جنوبي
11-كالج دولتي لاهور 12-اداره تحقيقات پاكستان.
كالجهاي پزشكي اين دانشگاه از مجهزترين و بهترين كالجهاي پاكستان است. كه شامل:
1-كالج پزشكي كنيك ادوارد در لاهور 2-كالج پزشكي علامه اقبال در لاهور
3-كالج پزشكي فاطمه جناح در لاهور(ويژه دختران) 4-كالج پزشكي راولپندي
5-كالج پزشكي پنجاب در شهر فيصل آباد
18- دانشگاه بهاء الدين ذكريا (مولتان)
اين دانشگاه در سال 1975 به نام دانشگاه مولتان گشايش يافت و در سال 1979 به نام عارف وصوفي بهاء الدين ذكرياي مولتاني تغيير نام داد. در سال 1997 تعداد اساتيد 169 نفر و تعداد دانشجويان 2488 نفر ذكر شده است.
دانشكدههاي آن عبارتند از: 1-دانشكده علوم اجتماعي و ادبيات 2-دانشكده مديريت اداري، حقوقي و بازرگاني 3-دانشكده مطالعات اسلامي و زبان عربي (1982) 4-دانشكده دارو سازي، پزشكي، داندانپزشكي 5-دانشكده كشاورزي و مهندسي و علوم.
علاوه بر اينها در سال 1997، 50 كالج و مؤسسه آموزشي از جمله كالج حقوق گيلاني و كالج كشاورزي در نقاط مختلف وابسته به اين دانشگاه ميباشد.
19- دانشگاه قائد اعظم
اين دانشگاه در سال 1965 در اسلامآباد با همكاري امريكا تأسيس شد. دانشگاه از بهترين و مهمترين دانشگاههاي كشور به شمار ميرود، و تنها در سطوح بعد از ليسانس gradute) (Post فعاليت دارد. دانشگاه به دو بخش علوم طبيعي و علوم اجتماعي، و علوم پزشكي تقسيم ميشود. در سال 1991 دانشگاه داراي 2000 دانشجو و 180 استاد بوده است. تعداد اساتيد اين دانشگاه در سال 1997 به 183 رسيده و تعداد دانشجويان نيز به 1932 نفر تغيير يافته است.
اضافه بر اينها تعدادي از مؤسسات آموزشي مراكز مطالعات و دانشكدههايي وابسته به دانشگاه عبارتند از:
1-موسسه ملي زبانهاي مدرن 2-موسسه علوم پزشكي پاكستان
3-موسسه ملي مطالعات پاكستان 4-دانشكده پزشكي ارتش،راولپندي
5-دانشكده پزشكي نيروهاي مسلح، اسلام آباد
6-مركز مطالعات هستهاي (Pinstech) ، اسلام آباد
علاوه بر اين مراكز، چندين مركز مطالعاتي و تحقيقاتي به اين دانشگاه وابسته هستند.
20- دانشگاه كراچي
دانشگاه كراچي در سال 1947 داير گرديد ولي فعاليتهاي خود را از سال 1951 شروع كرد. دانشگاه كراچي بزرگترين دانشگاه پاكستان به شمار ميرود و در سال 1990 حدود 1000 دانشجوي آسيايي و آفريقائي در آن به تحصيل مشغول بودهاند.
زبان آموزشي -انگليسي و اردو است. در سال 1997 تعداد دانشجويان 9985 نفر و تعداد اساتيد آن 582 نفر بوده است.
دانشكدههاي اين دانشگاه عبارتند از: دانشكده داروسازي، مهندسي و تكنولوژي، پزشكي، مديريت بازرگاني، مطالعات اسلامي، حقوق، علوم تربيتي، علوم انساني، علوم، مديريت اداري.
مؤسسات و مراكز وابسته عبارتند: 1-مؤسسه مديريت بازرگاني، 2-مركز عالي بيولوژي دريائي، مؤسسه پژوهشي شيمي حسين ابراهيم جمال، مركز پژوهشي فيزيك محض و كاربردي، 3-مؤسسه علوم محيطي، مركز پژوهشي اقتصاد كاربردي، مركز مطالعات پاكستان، مركز پژوهش انگلشناسي كلينيك روانشناسي، مركز عالي مطالعات زنان.
21- دانشگاه كشاورزي استان سرحد شمالي
دانشگاه در سال 1961 با نام دانشكده كشاورزي تأسيس شد. ابتدا به دانشگاه پيشاور وابسته بود تا آنكه در سال 1981 به سطح دانشگاه ارتقاء يافت. اين دانشگاه از مجهزترين دانشگاههاي كشاورزي پاكستان به شمار ميرود و داراي قسمتهاي مختلف آموزشي در زمينه كشاورزي ميباشد.
دانشكدههاي آن شامل دانشكده كشاورزي، دامپروري و دامپزشكي است.
22- دانشگاه علوم مديريت لاهور
برخي از شركتهاي عمده تجاري صنعتي پاكستان بنياد ملي مديريت را با هدف برپائي مؤسسهاي آموزشي براي بهبود مديريت تشكيل دادند كه منجربه تأسيس دانشگاه مديريت در سال 1984 گرديد. دولت و بسياري از شركتهاي خصوصي كمكهاي مالي فراواني به اين دانشگاه كردند و دانشگاه از سال 1985 شروع به فعاليت كرد.
مدرسه عالي مديريت اقتصادي لاهور از مؤسسات وابسته به دانشگاه ميباشد شهريه مدرسه عالي بسيار گران ميباشد و قشر خاصي توانائي بهره مندي از آنرا دارند. توجه دانشگاه اخيراً به مديريتهاي اقتصاد كشاورزي و بهره برداري از منابع طبيعي معطوف گرديده است. اين دانشگاه يك دانشگاه خصوصي است، رئيس جمهور، ريئس فرمايشي اين دانشگاه است. تعداد اساتيد اين دانشگاه در سال 1997، 25 نفر و تعداد دانشجويان آن 230 نفر عنوان گرديده است.
مراكز راهنمائي و اطلاع رساني در زمينههاي مختلف دانشگاهي
براي كسب اطلاع و راهنمائي در حوزههاي كشاورزي، مهندسي، علوم، پلي تكنيكها و ادبيات مراكز ذيل وجود دارند:
- وزارت آموزش و هماهنگي ايالتي پاكستان در اسلام آباد.
- اداره مركزي آموزش در اسلام آباد
- مراكز دانشجويان خارجي در كراچي و لاهور
- كميسيون كمك هزينه دانشگاهي، اسلام آباد
- بخشهاي آموزشي در لاهور (پنجاب)، كراچي (سند)، كوتا (بلوچستان) و پيشاور (استان سرحد شمالي غربي)
براي اطلاع و راهنمائي در زمينههاي بهداشت و پزشكي مراكز ذيل موجود است:
- وزارت بهداشت و رفاه اجتماعي، اسلام آباد
- كميسيون كمك هزينه دانشگاهي اسلام آباد
- بخشهاي بهداشتي در حكومتهاي پنجاب، استان سرحد شمالي، سند و بلوچستان
بنده رضا فاضلی استادیار جامعه شناسی در حوزه علم و آموزش عالی که تا کنون کارها ی زیر را در این حوزه به چاپ رسانیده ام: